ผมเปิดนิตยสาร Time เล่มล่าสุดมาเจอคอลัมน์ 10 Questions ฉบับนี้สัมภาษณ์ Jimmy Wales ผู้ก่อตั้ง วิกีพีเดีย ในโอกาสที่วิกีพีเดียจะมีอายุครบสิบขวบในวันที่ สิบห้า มกรานี้ ผมรู้สึกชอบคำถามที่มาจากผู้อ่านทั่วโลก ที่หลายคำถามก็อยู่ในใจผมเหมือนกัน และก็ชอบคำตอบของเค้าที่ดูสงบเสงี่ยม ถ่อมตัว แต่ก็แฝงไปด้วยความมุ่งมั่น เอาจริงเอาจัง ผิดวิสัยฝรั่งที่ผมเคยเจอ

ก่อนอื่น เผื่อใครหลงเข้ามาอ่าน ต้องขอบอกอีกทีว่า ที่จะเขียนวันนี้เป็นเรื่องเกี่ยวกับ Wikipedia หาใช่ Wikileaks ไม่ ทั้งสององค์กรนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกันแต่อย่างใด(เท่าที่ผมทราบ) คุณอัสสาจผู้ก่อตั้งวิกีลีคส์เลือกคำว่า Wiki มาใช้ ก็เพราะเหตุที่ัคำนี้ แปลว่า “รวดเร็ว” ในภาษาฮาวาย เท่านั้นเอง

(จากมุมไบ,อินเดีย)
ถาม – คำถามแรก วิกีพีเดีย เริ่มต้นได้อย่างไร
ตอบ – เป็นความพยายามครั้งที่สองหลังจากครั้งแรกที่เริ่มทำสารานุกรมออนไลน์ที่ชื่อว่า Nupedia แต่ไม่ประสบความสำเร็จ เพราะเราใช้วิธี top-down ซึ่งมันมีความเป็นวิชาการมาก และไม่ “สนุก” สำหรับอาสาสมัคร (ตอนนั้นเค้าใช้วิธี ให้นักวิชาการที่มีความรู้ในแต่ละสาขามาเขียน เท่านั้น ดังนั้นหัวข้อต่างๆจึงถูกตีพิมพ์ออนไลน์ช้ามากๆ ผมจำตัวเลขไม่ได้ แต่เทียบกันไม่ได้เลยกับวิธีการวิกีพีเดียใช้ในปัจจุบัน ที่ให้ทุกคนสามารถเข้าไป edit เนื้อหาที่ตัวเองรู้ได้) เราเริ่มปล่อยวิกีพีเดียในปี 2001 จากนั้นมันก็ โตขึ้น โตขึ้น โตขึ้น และโตขึ้น

(จากแคนซัส,อเมริกา)
ถาม – ทำไมคุณถึงตัดสินใจอนุญาตให้ผู้ใช้ทั้งหลายสามารถแก้ไขเนื้อหาในวิกีพีเดียได้
ตอบ – เหตุผลหลักคือ “คุณภาพ” เหมือนกับการเปิด ให้มีการพูดคุยแบบประชาธิปไตยเพื่อให้ได้เนื้อหาที่ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ และเสน่ห์ของอินเตอร์เน็ทคือการที่คนหลากหลายจำนวนมหาศาล สามารถมีส่วนร่วมในการสร้างได้

(จาก AARHUS, เดนมาร์ค)
ถาม – ตอนนี้สารานุกรมแบบดั้งเดิม ได้ “ตาย” ไปแล้วหรือยัง
ตอบ – ผมไม่มั่นใจว่ามันตายไปแล้วหรือยัง แต่ที่แน่ๆมันกำลังป่วยหนักแน่ๆ สารานุกรมแบบดั้งเดิมนั้นตกอยู่ในสถานการณ์ที่ลำบากมาตั้งแต่ก่อนหน้าวิกีพีเดียจะเริ่มต้นแล้ว สารานุกรมชื่อ Britannica (เป็นสารานุกรมภาษาที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังตีพิมพ์อยู่จนถึงปัจจุบัน เริ่มตีพิมพ์ครั้งแรกในเอดินเบิร์ก,สก็อตแลนด์ ในช่วงศตวรรษที่สิบเจ็ด) ก็ได้รับผลกระทบอย่างหนักจาก โปรแกรม Microsoft Encarta ซึ่งทำให้ราคาของการซื้อสารานุกรมมาใช้ลดลงอย่างมาก

( จาก GHENT, เบลเยี่ยม)
ถาม – ตอนนี้วิกีพีเดียตอบความคาดหวังของคุณที่มีเมื่อตอนเริ่มต้นแล้วหรือยัง
ตอบ – ผมจำได้ว่าตอนเริ่มต้นทำวิกีพีเดีย ในลิสท์ของท็อปร้อยเว็บไซท์นั้น เว็บสารานุกรมอยู่ที่อันดับห้าสิบ ผมคิดว่า ถ้าเราสามารถทำได้ตามที่ตั้งใจ ไม่แน่ “เรา” ก็อาจพาวิกีพีเดียมาอยู่ในท็อปร้อยได้เหมือนกัน ตอนนี้เรามาอยู่ในอันดับที่ห้า ของเว็บไซท์ยอดนิยมทั่วโลกที่มีคนสี่ร้อยล้านคนเข้ามาดูทุกเดือน นี่มันเกินที่เราคาดหวังไว้มากทีเดียว

(จาก กรุงโซล,เกาหลีใต้)
ถาม – สถานการณ์การเงินของวิกีพีเดียมีความมั่นคงหรือไม่
ตอบ – เราคิดว่ามั่นคงนะ เรายังคงอยู่รอดจากการบริจาคจากคนทั่วไป เงินจำนวนมากที่เป็นเงินส่วนใหญ่มาจากการรณรงค์ขอรับบริจาคประจำปี ซึ่งมันก็เพียงพอสำหรับปีต่อไป แต่สำหรับระยะยาว เวลาเท่านั้นจะเป็นสิ่งที่จะบอกได้ (ผมชอบประโยคนี้จริงๆ สำหรับผม มันฟังดูไม่มั่นใจในตัวเอง จนเวอร์)

มาต่อห้าคำถามถัดไปพรุ่งนี้นะครับ

——————————————————————————–

ต่อจากคราวที่แล้วนะครับ คำถามคุณจิมมี่เวลส์ คนก่อตั้งวิกีพีเดียที่เหลือนะครับ ที่ว่าจะมาเขียนต่อวันรุ่งขึ้นก็ไม่ได้เขียน เพราะว่า เมื่อวานไปซื้อของ(กิน)ซะสามห้าง กลับมาบ้านช่วยคุณภรรยาทำกับข้าวได้หลายอย่าง หมูอบ, ทอดมัน(ทำจากหมูและไก่ผสมกัน), ข้าวเหนียวส้มตำ กว่าจะเสร็จก็ดึกเลย เมื่อเช้าตื่นเช้าไปกวาดหิมะที่สูงจะถึงครึ่งล้ออยู่แล้ว ต้องเดินหน้า ถอยหลังรถอยู่หลายรอบเหมือนกัน กว่าจะเสร็จเล่นเอาเหงื่อท่วมเลยทีเดียวครับ

(นิวยอร์ค- อเมริกา)
ถาม – ถ้าจำเป็น คุณจะให้วิกีพีเดียมีโฆษณา หรือว่า จะยอมปิดวิกีพีเดีย
ตอบ – เราไม่เห็นด้วยกับการมีโฆษณาบนวิกีพีเดีย แต่เราก็จะทำถ้ามันจะทำให้วิกีพีเดียอยู่รอด ถ้ามีคนสนับสนุนเราได้ไม่เพียงพอกับความต้องการจริงๆ เราก็จะเริ่มต้นด้วยการพิจารณาตัดค่าใช้จ่ายก่อน หรืออาจให้มีโฆษณาบนเว็บที่จางๆที่ใดที่หนึ่งบนเว็บ แต่นั่นเป็นสิ่งที่เราไม่อยากให้มันเกิดขึ้นเลย

(ไมอามี่ – อเมริกา)
ถาม – จะมีการเซนเซอร์หัวข้อบ้างหรือไม่
ตอบ – เรามีความระมัดระวังอย่างมากที่จะแยกแยะระหว่าง “การเซ็นเซอร์” และ “การแก้ไข” การเซ็นเซอร์นั้นเป็นการไม่อนุญาตตีพิมพ์สำหรับหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง แต่การแก้ไขนั้น จะพิจารณาความเป็นจริง สามารถพิสูจน์ได้ และเนื้อหานั้นต้องได้รับการตรวจสอบจากทีมบรรณาธิการอย่างดี แต่ยังไม่มีกรณีที่ต้องทำการเซ็นเซอร์เกิดขึ้น

(ลอนดอน – อังกฤษ)
ถาม – มีการพัฒนาอย่างไร เพื่อยืนยันว่าข้อมูลของวิกีพีเดียนั้น มีความถูกต้อง และสมบูรณ์
ตอบ – จากการพัฒนาซอฟท์แวร์ที่ทุกคนสามารถเข้ามาตรวจสอบวิกีพีเดียได้ ตามระดับที่มีอยู่ ตามความหลากหลายของผู้เขียน เรามีความเชี่ยวชาญอย่างมาก (พี่แก ใช้คำว่า very ถึงสองรอบเชียว) ในหัวข้อที่มีความน่าสนใจกับผู้ชาย ที่มีอายุยี่สิบปลายๆ หรือสามสิบต้นๆ และคลั่งไคล้เทคโนโลยี่ เพราะนั่นเป็นกลุ่มคนทำงานกลุ่มใหญ่ที่เรามี ดังนั้น เรายังต้องการผู้ร่วมทำงานในหัวข้อที่อยู่นอกเหนือจากกลุ่มดังกล่าวอีก

(แคลิฟอเนีย – อเมริกา)
ถาม – วิกีลีกส์ทำให้วิกีพีเดียแย่ไปด้วยหรือเปล่า
ตอบ – เราไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับวิกีลีกส์เลย เราจึงไม่ควรได้รับการยกย่องจากกรณีนี้ หรือ การได้คำตำหนิจากกรณีนี้เช่นกัน

(Taguig city – Philippines)
ถาม – คุณจะยอมให้มีเรื่องโกหกอะไรบนวิกีพีเดียบ้าง
ตอบ – (หัวเราะ) น่าจะเขียนว่า “เขามักตอบคำถามได้อย่างฉลาดทุกตอบถามทีเดียว” นั่นแหล่ะ เรื่องโกหกที่สุดล่ะ

หมดละครับ สิบคำถาม ต่อคนก่อตั้งวิกีพีเดีย ผมชอบการตอบของเขา ที่ตอบแบบธรรมดาๆ ไม่ต้องอ้อมไปมา ชัดเจน ตรงประเด็น แต่ก็ไม่ได้ต้องทำให้ดูดุดันอะไร แถมหน้าตาเขา ที่หนังสือไทม์เอามาลงยังดูเป็นคนอารมณ์ดีอีกด้วย เลยรู้สึกว่าอ่านเพลิดเพลินดีครับ

วิกีพีเดียตอนนี้มีหัวข้อ(ภาษาอังกฤษ)อยู่ สามล้านห้าแสนกว่าหัวข้อ และยังมีส่วนอื่นเช่น Wikiversity ที่เป็นเนื้อหาวิชาต่างๆในมหาวิทยาลัย หรือมัธยม ให้ได้อ่านกันฟรีๆ ส่วนวิกีภาษาไทยก็กำลังเพิ่มมากขึ้นทุกวัน ตอนนี้มีอยู่ หกหมื่นกว่าหัวข้อแล้ว

ในเว็บของนิตยสารไทม์ยังนอกจากวิดีโอสัมภาษณ์คุณ จิมมี่ แล้ว ผมก็เพิ่งทราบว่ามีวิดีโอสัมภาษณ์คนที่น่าสนใจอีกหลายคนอย่าง ฮิลลารี่ สแวงค์ นักมวยหญิงในเรื่อง Million Dollar baby ที่ผมนั่งดูไปก็อึ้งไป , คุณ สตีเฟ่น ฮอว์กิน นักฟิสิกส์ตัวพ่อ , น้องเอมม่า วัตสัน คนที่แสดงเป็นสาวน้อยเฮอร์ไมโอนี่ในแฮรี่พ็อตเตอร์ (ผมชอบน้องเค้าตอนภาคแรกๆมากกว่าภาคหลังๆเยอะเลย รวมทั้งหนังเรื่องแฮรี่ด้วยครับ) ลองไปดูที่นี่นะครับ http://www.time.com/time/10questions

Advertisements